Biophilic design, czyli projektowanie inspirowane naturą

Biophilic design nie jest chwilową modą nastawioną na wykorzystanie naturalnych inspiracji w branży wnętrzarskiej. To silnie zakorzeniona w człowieku potrzeba osiągnięcia wewnętrznej równowagi kształtowanej przez to, co go otacza – domy, biura, miejsca rozrywki i architekturę miast.

2019-03-04 14:51:16

Dążenie do bliskiego kontaktu z naturą często jest sposobem na to, by choć na moment oderwać się od korporacyjnego wyścigu i szalonego tempa życia, które jest znakiem rozpoznawczym ludzi XXI wieku. Technologiczny boom, natłok informacji i Internet rzeczy skutecznie ograniczają dostęp do tego, co autentyczne, pozbawione wizualnej oraz innowacyjnej otoczki, która ma podnosić standard życia. Człowiek jednak – będąc ważną częścią przyrody – musi żyć z nią w symbiozie, dlatego nieustannie do niej wraca, porzucając komputerowe nowinki i inspirujące motywy, które co jakiś czas zasiadają w gronie popularnych tendencji. To właśnie biophilic design – czyli projektowanie inspirowane naturą – ma być skutecznym panaceum na to, by przyroda nie była tylko weekendową odskocznią od problemów i wakacyjnym relaksem, lecz przede wszystkim nieodzowną częścią codzienności.

Biofilia, czyli miłość do natury
Na kartach historii światowego designu natura pojawia się dosyć często. Niekiedy przyćmiewają ją futurystyczne bryły, geometryczny minimalizm czy poprzemysłowe konstrukcje. Jednak jej szlachetne piękno nie ma sobie równych, będąc zarówno estetycznym kompanem dla surowych industrialnych wzorów, jak i stając się dominantą w aranżacjach o unikatowym charakterze. Ten nieprzemijający zachwyt nad przyrodniczymi motywami wiąże się z pojęciem „biofilii”, które w języku architektury i urządzania pojawiło się dzięki osobie Edwarda O. Wilsona – wybitnego biologa i zoologa, prowadzącego badania w dziedzinach takich jak socjobiologia, ewolucja czy entomologia. Naukowiec w książce Biophilia dowodzi, że kontakt z fauną i florą to kluczowy dla funkcjonowania człowieka element: gwarantuje równowagę psychiczną, emocjonalną i zdrowotną, często zaburzaną postępującą urbanizacją i informatyzacją. Badania związane z wykorzystaniem wzorów biophilic design (zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio nawiązujących do środowiska naturalnego) wykazały, że ich użycie w biurach, obiektach publicznych czy pomieszczeniach mieszkalnych korzystnie wpływa na zdrowie i samopoczucie osób w nich przebywających. W przestrzeniach zaprojektowanych zgodnie z wytycznymi nurtu można zauważyć zwiększenie produktywności pracowników, zredukowanie poziomu stresu, podniesienie zdolności kreatywnego myślenia, obniżenie ciśnienia krwi i tętna, a nawet zmniejszenie absencji czy skrócenie czasu rekonwalescencji hospitalizowanych pacjentów. Przyroda przeniesiona do wnętrz, w których funkcjonujemy, staje się ładunkiem pozytywnej energii, oddziałuje na nasze zmysły i ciało, znacznie poprawiając nastrój.

Naturalne projektowanie
Projektowanie w zgodzie z biophilic design jest podejściem holistycznym – odnosi się do wszystkiego, co nas otacza, i nie tyle oznacza sekwencje różnorodnych działań w obszarze tła i dekoracji wnętrz, ile wiąże się z rolą światła, przestrzeni, powietrza, wody oraz wszędobylskiej zieleni. Początkowo wprowadzenie takich zmian odbywało się w przestrzeniach biurowych, gdzie korzystne właściwości zastosowanych wzorów zapewniały między innymi większą efektywność i zadowolenie zatrudnionych. Z czasem nurt biofiliczny przeniósł się na niwę prywatną. Ma to na przykład przełożenie we wprowadzaniu realnych form nawiązujących do świata natury – ich barw, struktur oraz biomorficznych kształtów i wzorów, a więc roślin, wijących się pnączy, wertykalnych ogrodów, a także wiąże się z popularyzacją otwartych przestrzeni, symbolizujących poczucie wolności, które towarzyszy człowiekowi w wycieczkach poza granice wielkomiejskiej dżungli. Wszystkie te elementy mają za zadanie wpływać na ludzkie zachowania, generować określone reakcje – stymulować do działania lub uspokajać, pozwalać się skupić czy wyzwalać kreatywność. Na podstawie badań przeprowadzonych nad wpływem otoczenia na człowieka eksperci z firmy Terrapin Bright Green opracowali 14 wzorców projektowych, obejmujących między innymi kontakt wzrokowy z naturą – przez wykorzystanie roślin doniczkowych i zielonych ścian czy dużych przeszkleń skierowanych na rozpościerający się za oknem widok, kontakt bezwzrokowy, angażujący zmysły smaku, węchu oraz dotyku za pomocą muzyki czy aromatów kwiatów, zmiany temperatury i powietrza – przez wykorzystanie wentylacji mechanicznej, możliwość otwarcia okien, wyjścia na balkon, rolę światła – rozproszonego, nastrojowego, padającego pod różnymi kątami, o intensywności zależnej od pory dnia, a także tworzenie określonego charakteru przestrzeni – czasem będącej azylem, niekiedy zachęcającej do odkrywania, otulonej aurą mistyczności.

Biophilic design w praktyce
Złożoność natury zapewnia nieograniczone możliwości praktycznego wykorzystania i nie odnosi się wyłącznie do powieszenia ramek obrazów z efektownym widokiem na szczyty gór czy wykreowaniu miniogródka na blacie kuchennej wyspy. To zabawa perspektywą, wybieranie rozwiązań dostosowanych do naszych potrzeb oraz wywierających określony wpływ na zachowanie. Pierwsze skrzypce we wnętrzu odgrywają materiały, które mają bezpośredni związek z ekosystemem, a jednocześnie stanowią odejście od dekoracji ascetycznych pomieszczeń inspirowanych poprzemysłowym wystrojem. To przede wszystkim drewno o nieregularnej w dotyku fakturze, zapewniające poczucie ciepła i autentyczności, kamień z naturalnym użyleniem, stanowiącym miraż fenomenalnych barw, czy wełna, skóra oraz tkaniny – budujące atmosferę przytulności i harmonii. Kolejnym krokiem biofilicznego projektowania jest skupienie się na kształtach oraz układzie pomieszczeń. Wbrew pozorom to powtarzalność i symetria kreują świat przyrody. Jest w nim pewnego rodzaju hierarchia, nie towarzyszy mu chaos – wszystko jest w tajemniczy sposób do siebie dopasowane, stanowiąc perfekcyjną całość. Idąc tym tropem, warto w aranżacjach wykorzystać organiczne formy, elementy spiralne, krzywe oraz łuki, które przyciągną uwagę. Nieodzownym elementem koncepcji nawiązującej do naturalnego projektowania jest stworzenie „zielonych przestrzeni”, czego doskonałym przykładem są ogródki działkowe na dachu budynku, w których znajdują się biura firmy Google. Warzywniak, będący odskocznią od korporacyjnego wyścigu – zdaniem specjalistów – sprzyja zacieśnianiu relacji, uspokaja i stanowi odpoczynek dla zmęczonych oczu wpatrujących
się godzinami w ekrany monitorów.

Architektura i jej naturalny rytm
Biophilic design swoim zasięgiem nie obejmuje jedynie aspektu urządzania i kreowania wnętrz stanowiących namiastkę natury. To także projekty budynków uwzględniających ważny wkład w tworzenie architektury miast i wsi zbliżonych do otoczenia zewnętrznego – układu terenu, sąsiadującej zieleni i innych przyrodniczych uwarunkowań. Dom, który ma stać się przedłużeniem lokalnego krajobrazu, to obiekt wykonany z materiałów, które występują w jego pobliżu lub nawiązują do niego. Mogą to być zarówno elewacje odwzorowujące pierwotne składniki przyrody, jak i zielone dachy oraz balkony pokryte roślinnością korespondującą z tą, która bujnie rozkwita w środowisku za oknem. To także konstrukcje wkomponowane w rzeźbę terenu, z dużymi przeszkleniami, przez która natura „przenika” do wewnątrz, tworząc tło codzienności. W ostateczności to również czynniki techniczne, wpływające na komfort mieszkańców, związane z odpowiednią akustyką, ciepłem, jakością powietrza czy ekologią. Biophilic design to całościowa lekcja o tym, jak w zurbanizowanym i zinformatyzowany świecie powrócić na łono Matki Natury, nie wychodząc z domu czy biura. Ta mnogość wariantów, którą można wykorzystać, podążając ścieżką biofilicznego projektowania, pozwala uzyskać aranżacje, które podobnie jak przyroda – są nieszablonowe i oryginalne, w pełni dostosowane do rytmu, który zagubiliśmy gdzieś w życiowym pośpiechu.

Piotr Majewski - redaktor bloga https://morizon.pl/, ekspert w zakresie nieruchomości i miłośnik oryginalnych aranżacji wnętrz. Wielbiciel górskich wycieczek, muzyki i dobrego designu, o którym czyta w każdej wolnej chwili.

ZNAJDŹ NAS: