Cięcie z japońską precyzją

Pasjonaci obróbki drewna coraz częściej odchodzą od mechanicznych narzędzi, skłaniając się raczej ku powrotowi do natury, do manualnego, sensorycznego i bezpośredniego kontaktu z obrabianą materią. W dobie triumfującego trendu na bycie EKO ciche i precyzyjne narzędzia ręczne, które nie zanieczyszczają powietrza spalinami, wydają się szalenie modne – takimi przyrządami są piły japońskie.

2019-02-25 13:59:34

Ich specyfika polega głównie na tym, że cięcie nimi następuje
w wyniku ciągnięcia ostrza do siebie, a nie pchania, jak ma to miejsce w tradycyjnych piłach europejskich. Dzięki takiemu rozwiązaniu ostrze jest zdecydowanie cieńsze (w niektórych piłach nawet 0,3 mm), przez co bardziej giętkie i odporne na pęknięcia. Cieńsze ostrze gwarantuje także doskonałą precyzję, ponieważ powstający rzaz (ślad na drewnie powstający po przejściu piły) jest idealnie równy. Podczas wykonywania ruchów tnących użytkownik wkłada zdecydowanie mniej siły niż podczas pracy piłą tradycyjną,
w związku z czym nie dochodzi do powstania drgań, dzięki czemu cięcie jest zdecydowanie czystsze.

 

Klasyfikacja pił japońskich 

 

Piły japońskie klasyfikujemy przede wszystkim ze względu na ich budowę, jak również rodzaj zęba. Ze względu na pierwszą cechę wyróżniamy trzy rodzaje pił: grzbietnica, płatnica oraz piła dwustronna.


Grzbietnice (Dozuki) – mają najcieńsze ostrze i zapewniają
największą precyzję cięcia. Wzmocniony grzbiet wzmaga sztywność, ale i ogranicza głębokość cięcia. Brzeszczoty pił Dozuki mogą mieć grubość 0,3 mm i pozostawić rzaz o szerokości
0,5 mm. Tak cienkie brzeszczoty wymagają od użytkownika
niewielkiej siły.


Płatnice (Kataba) – to wytrzymałe piły o wszechstronnym zastosowaniu w stolarstwie i ciesielstwie. Grubszy brzeszczot i brak grzbietu sprawiają, że model ten idealnie sprawdza się przy głębokich i długich cięciach.


Dwustronne (Ryoba) – najbardziej wszechstronne i popularne
wśród pił japońskich. Mają dwustronny brzeszczot, który najczęściej z jednej strony przeznaczony jest do cięcia wzdłużnego, z drugiej do cięcia poprzecznego. Takie rozwiązanie zapewnia
dłuższą żywotność i optymalną wydajność cięcia. Specjalne ostrza oraz cieńszy niż przy typowych płatnicach brzeszczot przekładają się na większą precyzję i czystość cięcia. Ze względu na brak grzbietu model ten przeznaczony jest do cięcia głębokiego.

Ze względu na rodzaj zęba można podzielić piły na kilka
rodzajów/typów.

Piły przystosowane do cięcia poprzecznego czyli takie, które mają trapezowe uzębienie. Dzięki naprzemiennemu szlifowi zębów i potrójnej powierzchni cięcia precyzyjnie rozcinają kolejne włókna drewna.

Piły do cięcia wzdłużnego, z trójkątnym zębem, służą do lepszego wgryzania się w słoje. Kształt zębów pozwala na łatwe rozpoczęcie cięcia, a także zwiększa wydajność całego procesu. Ostatnią w tym
podziale piłą jest model uniwersalny, uzbrojony w trójkątny ząb
z przemiennym szlifem. Tego typu rozwiązanie przeznaczone
jest na cięcie wzdłużne, poprzeczne, jak i skośne. Piłę tę
cechuje duża wszechstronność zastosowania.

Wśród pił japońskich znajdziemy również nie lada gratkę
dla najbardziej wymagających użytkowników. Piły typu DELUXE to modele o wyjątkowych walorach jakościowych, wyposażone w brzeszczoty z białej stali papierowej, wykonane ręcznie przez
najlepszych japońskich mistrzów kowalstwa. Charakterystyczną cechą pił DELUXE jest optymalna grubość brzeszczotu utrzymywana w każdym jego punkcie, co zapewnia maksymalną giętkość i stabilność ostrza, w rezultacie pozwalającą osiągnąć perfekcyjnie gładkie i czyste cięcie. Dzięki wykorzystaniu drewna Kiri rękojeść jest odporna na odkształcenia, lekka i jednocześnie bardzo wytrzymała. Cechy te sprawiają, że produkt ten stał się
niemal luksusowy, dzięki czemu zaspokoi potrzeby woodworkerów,
którzy oczekują od narzędzi czegoś więcej niż tylko sprawności w działaniu.


Zęby pił japońskich są hartowane przeważnie impulsowo, co skutkuje zwiększoną trwałością, jednak uniemożliwia ponowne ostrzenie brzeszczotów, które po pewnym czasie wymienia się na nowe. Zużyte brzeszczoty pił idealnie sprawdzą się m.in. w roli cyklin. Natomiast tradycyjne hartowanie ciągłe, któremu poddawane są piły DELUXE, pozwala na ich ponowne zaostrzenie.
Pozostając przy temacie zębów, warto zaznaczyć, że w większości pił są one rozwarte na boki, co zapobiega klinowaniu się narzędzia podczas pracy. Istotny w tym zagadnieniu jest również odstęp między poszczególnymi zębami. Większe przerwy umożliwiają transportowanie większej ilości urobku, co przekłada się na szybkie cięcie. Przy drobniejszym zębie proces cięcia jest bardziej czasochłonny, jednak pozostawiona powierzchnia jest czysta i z reguły nie wymaga dalszej obróbki dłutem lub strugiem.
Piły japońskie różnią się między sobą jeszcze pod jednym
względem. Niezależnie od tego, który brzeszczot wybierzesz,
zestawiana z nim rękojeść będzie dostępna w dwóch wariantach: wykonana z tworzywa lub tradycyjna, z drewna Hinoki, owinięta rattanem, która według naszych obserwacji cieszy się zdecydowanie największym powodzeniem.


Kilka słów o technice cięcia


Podczas pracy piłą japońską bardzo istotna jest odpowiednia
technika, odmienna od naszych zachodnich przyzwyczajeń.
Przede wszystkim, jak już wspominałyśmy powyżej, piłą japońską tniemy poprzez ciągnięcie, a nie pchanie narzędzia. Ważne, aby nie używać zbyt wielkiej siły, bo w tym przypadku mniej oznacza lepiej. By cięcie było jeszcze bardziej precyzyjne, zalecamy użycie znacznika z metalowym rysikiem zamiast ołówka, który dzięki
ostrzu wyznaczy początkowy tor cięcia. Warto docinany kawałek drewna umocować stabilnie np. w strugnicy, co zniweluje ewentualne drgania. Pierwsze nacięcie – podczas pierwszego nacięcia istnieje ryzyko przesunięcia brzeszczotu. By temu zapobiec, wykorzystaj kciuk lewej ręki, który pomoże utrzymać linię cięcia. Rozpoczynanie cięcia – cięcie należy rozpocząć częścią
brzeszczotu znajdującą się najbliżej rękojeści, wykonując
krótkie i zdecydowane ruchy.


Odpowiednia perspektywa – staraj się spoglądać na piłę symetrycznie, tzn. tak, aby każde Twoje oko widziało linię cięcia.
Używanie rękojeści – podczas wykonywania długich nacięć
prawa dłoń (ciągnąca) powinna znajdować się na końcu rękojeści, natomiast lewa (prowadząca) blisko brzeszczotu. W przypadku osoby leworęcznej – odwrotnie.
Cięcie poprzeczne – gdy przecinasz grubą belkę, po wykonaniu
płaskiego nacięcia z jednej strony, obróć element o 90° i kontynuuj pracę w ten sam sposób.
Cięcie wzdłużne – zabezpiecz nacięcie niewielkim klinem,
aby zapobiec zablokowaniu się brzeszczotu i aby
ułatwić sobie cięcie.

Producenci pił japońskich


Warto polecić renomowanych producentów pił japońskich
dostępnych na polskim rynku. Firma ZETSAW (założona
w 1943 r. w miejscowości Miki) to producent, który zrewolucjonizował produkcję pił poprzez wprowadzenie na rynek
pierwszych modeli z wymiennym brzeszczotem oraz zastosowanie hartowania impulsowego. Dziś ZETSAW oferuje najszerszą gamę pił z możliwością wymiany brzeszczotu, dzięki czemu firma stała się liderem, zaopatrującym głównie takie branże jak sadownictwo, budownictwo, meblarstwo, jak i rynek DIY. Kolejnym popularnym
japońskim producentem jest marka TAJIMA, która od ponad 100 lat zajmuje się tworzeniem różnego rodzaju narzędzi ręcznych. Produkty wychodzące z fabryki cechuje połączenie tradycji, precyzji wykonania i nieskazitelnej jakości. Wytwarzane przez firmę noże, miary czy tradycyjne piły sprzedawane są obecnie na całym świecie, a ich znakiem rozpoznawczym jest ciekawe wzornictwo. Najmłodszy w naszym zestawieniu producent pił to istniejące od 1969 r. przedsiębiorstwo GYOKUCHO. Firma
również związana jest z miastem Miki, uważanym za
najstarszą japońską stolicę kowalstwa, gdzie do dzisiaj
znajduje się wiele fabryk i manufaktur zajmujących się
wytwarzaniem wysokiej klasy narzędzi ręcznych. Aktualna
oferta firmy obejmuje wiele rodzajów pił, od małych
modeli modelarskich, przez szeroką gamę pił stolarskich,
po duże piły ciesielskie. Wybierając piłę japońską przystosowaną do Twoich potrzeb, kieruj się powyższymi wskazówkami i pamiętaj, że im cieńszy brzeszczot, tym większa precyzja i czystość
cięcia, a wymagana od użytkownika siła mniejsza. Mamy
nadzieję, że niniejszy artykuł sprawi, że wielu czytelników
sięgnie po to narzędzie z przyjemnością, a nie głową pełną
pytań. Gdyby jednak takowe się pojawiły, służymy pomocą.
Przyjemnego piłowania!

 

Magdalena Skrzypczak i Agata Głowacka
Pracownice sklepu internetowego DLUTA.PL, Magdalena Skrzypczak z działu technicznego i Agata Głowacka zajmująca się PR, już od 15 lat zapewniają specjalistyczne wyposażenie pracowni rzeźbiarskich i stolarskich, dzielą się także z klientami zdobytym na przestrzeni lat doświadczeniem i wiedzą, edukując zarówno poczatkujących, jak i wykwalifikowanych miłośników pracy z drewnem.

ZNAJDŹ NAS: